NATUURLIJK OF SYNTHETISCH IN DE PARFUMERIE: MOET JE ECHT KIEZEN?
Gepubliceerd op 17 mei 2024. Bijgewerkt op 6 oktober 2026.
Natuurlijk stelt gerust.
Synthetisch veel minder.
In het collectieve beeld zou een grondstof uit een bloem, hout of hars noodzakelijk mooier, edeler, gezonder en milieuvriendelijker zijn dan een molecuul dat door synthese wordt verkregen.
Natuurlijk of synthetisch in de parfumerie: de werkelijkheid is veel interessanter dan die tegenstelling doet vermoeden.
Een natuurlijke grondstof kan uitzonderlijk zijn. Ze kan ook afkomstig zijn van een overgeƫxploiteerde bron, van oogst tot oogst verschillen of van nature stoffen bevatten waarvan het gebruik nauwkeurig moet worden beheerst.
Een synthetische grondstof kan banaal zijn. Ze kan ook bijzonder zuiver zijn, de parfumeur een opmerkelijke precisie bieden en hem in staat stellen sensaties te creƫren die in de natuur gewoon niet bestaan.
Bij Les Bains Guerbois houden we zielsveel van natuurlijke grondstoffen.
Maar nog meer houden we van wat de parfumeur ermee kan doen.
BETEKENT NATUURLIJK VEILIGER?
Nee.
Dat is waarschijnlijk een van de hardnekkigste misverstanden rond parfum.
Een etherische olie, een absolue of een natuurlijk extract bestaat doorgaans niet uit Ć©Ć©n molecuul. Het is een soms zeer complex geheel van verbindingen, waarvan sommige allergenen kunnen zijn, irriterend of gevoelig voor oxidatie.
De IFRA herinnert eraan dat de veiligheid van een stof afhangt van haar eigenschappen, de dosis en de blootstelling, en niet gewoon van haar natuurlijke of synthetische oorsprong.
Dat betekent uiteraard niet dat natuurlijk gevaarlijk zou zijn.
Het betekent dat natuurlijk geen synoniem is van onschadelijk.
Ook de kwaliteit en de bewerking van de grondstof tellen.
Een natuurlijke grondstof kan worden gedistilleerd, gezuiverd, gerectificeerd of gefractioneerd om bepaalde bestanddelen beter te beheersen. Ook haar stabiliteit, zuiverheid en reproduceerbaarheid kunnen worden gecontroleerd.
Omgekeerd weet de parfumeur met een nauwkeurig gekarakteriseerd synthetisch molecuul precies waarmee hij werkt.
Een goed beheerste synthetische grondstof kan dus in sommige gevallen voorspelbaarder zijn dan een onvoldoende gecontroleerd natuurlijk extract.
De echte redenering is niet:
natuurlijk = gezond
synthetisch = gevaarlijk
Maar:
welke grondstof, van welke kwaliteit, in welke dosis en in welke formule?
IS SYNTHESE EEN IMITATIE VAN HET NATUURLIJKE?
Soms.
Maar synthese herleiden tot een goedkope kopie van de natuur zou een groot deel van de geschiedenis van de moderne parfumerie uitwissen.
Vanaf het einde van de 19e eeuw heeft de chemie het palet van de parfumeur aanzienlijk vergroot.
Ze maakte het mogelijk bepaalde moleculen uit de natuur na te maken, maar ook nieuwe grondstoffen en olfactieve effecten ter beschikking te stellen van parfumeurs.
Een molecuul kan een bloem versterken.
Lucht geven aan hout.
Diffusie creƫren.
Een metaalachtige, schone, abstracte of stralende textuur introduceren die met een natuurlijke grondstof alleen niet op dezelfde manier te bereiken is.
Synthese kan het natuurlijke mooier maken.
En soms probeert ze het niet eens na te bootsen.
Ze vindt uit.
1979 NEW WAVE: WANNEER SYNTHESE DE WOORDENSCHAT VAN DE PARFUMEUR VERRIJKT
In 1979 New Wave combineert Dominique Ropion in de top twee muntsoorten met aldehyden, gevolgd door een iris concrĆØte met aardse en metaalachtige accenten.
Het woord āaldehydenā verwijst naar een familie van moleculen, niet naar Ć©Ć©n ingrediĆ«nt.
Sommige aldehyden komen van nature voor. Talrijke andere worden in de parfumerie gebruikt in synthetisch verkregen vorm.
In New Wave hebben we er geen enkel belang bij de natuurlijke iris tegenover de moleculaire instrumenten van de parfumeur te zetten.
Het is juist hun dialoog die ons interesseert.
De aldehyden dragen bij aan dat koude, trillende en abstracte gevoel dat vervolgens de meer aardse materialiteit van de iris ontmoet.
Zonder die woordenschat had Dominique Ropion waarschijnlijk een ander verhaal verteld.
Synthese is er dus niet noodzakelijk om het natuurlijke te vervangen.
Ze kan er zijn om het in beweging te zetten.
IS EEN NATUURLIJKE GRONDSTOF ALTIJD DUURZAMER?
Ook hier: nee.
Een bloem, een boom of een hars wordt niet ecologisch deugdzaam alleen omdat ze in de natuur groeit.
Een natuurlijke grondstof vraagt grond, tijd, water, arbeid en soms meerdere jaren groei vĆ³Ć³r de oogst.
En wanneer een grondstof zeldzaam, duur of enorm gegeerd wordt, kan de druk op de bron aanzienlijk worden.
INDIAAS SANDELHOUT: WANNEER EEN GRONDSTOF HET SLACHTOFFER WORDT VAN HAAR SUCCES
Indiaas sandelhout, Santalum album, is daar een uitstekend voorbeeld van.
Het hout en de olie behoren tot de historische grondstoffen van de parfumerie.
Maar de uitzonderlijke waarde ervan heeft ook overexploitatie, illegale kap en smokkel in de hand gewerkt.
Decennialang heeft de vraag naar deze kostbare grondstof een aanzienlijke druk gelegd op de wilde populaties in India.
Dat betekent niet dat het gebruik van natuurlijk sandelhout vandaag noodzakelijk onverantwoord is.
Er bestaan plantages. Het teeltbeleid is geƫvolueerd. Er zijn beter gecontroleerde ketens ontstaan.
Het probleem is dus niet:
āKunnen we nog natuurlijk sandelhout gebruiken?ā
Natuurlijk wel, wanneer de herkomst en de keten ernstig zijn.
De echte les ligt elders.
Een mooie natuurlijke grondstof volstaat niet. Je moet ook weten waar ze vandaan komt.
GUAIAC OF PALO SANTO: WANNEER DE NAAM EVEN BEGEERLIJK WORDT ALS DE GEUR
Met guaiachout kunnen we nog verder gaan.
De soort die lang bekendstond als Bulnesia sarmientoi, botanisch vandaag aanvaard als Plectrocarpa sarmientoi, groeit van nature in Zuid-Amerika, onder meer in de regio Gran Chaco.
Het hout kan worden gedistilleerd tot een etherische olie die in de parfumerie wordt gebruikt.
En guaiac draagt ook een naam die vandaag veel vertrouwder klinkt:
palo santo.
Of āheilig houtā.
De term is de laatste jaren bijzonder gegeerd geworden, ver buiten de parfumerie.
Je vindt hem terug in de wereld van parfum, wierook, wellness en interieur.
Maar we moeten precies zijn.
Palo santo is geen botanische identiteit.
Achter dezelfde naam kunnen verschillende soorten, verschillende grondstoffen en soms gewoon een olfactieve evocatie schuilgaan.
Plectrocarpa sarmientoi, of Bulnesia sarmientoi in de nomenclatuur die de sector en CITES nog veel gebruiken, mag onder meer niet worden verward met Bursera graveolens, een andere soort die vaak onder de naam palo santo wordt verkocht.
Wanneer een grondstof trendy wordt, zijn die onderscheiden niet langer anekdotisch.
Welke soort?
Welke herkomst?
Welke extractie?
Welke keten?
Bulnesia sarmientoi staat op Bijlage II van CITES en de internationale handel ervan is gereglementeerd.
De bepalingen gelden onder meer voor de grondstof stroomopwaarts, zoals het hout en bepaalde extracten. Eindproducten die deze extracten bevatten, waaronder parfums, krijgen een specifieke behandeling in de toepasselijke annotatie.
Het gaat er dus niet om te suggereren dat een flacon met guaiac op zich een problematisch product zou zijn.
Het gaat om de keten die aan de flacon voorafgaat.
En precies daar begint onze verantwoordelijkheid als merk.
BIJ LES BAINS GUERBOIS VERKIEZEN WE NATUURLIJK WANNEER WE HET OP EEN ZUIVERE MANIER KUNNEN KIEZEN
We houden van natuurlijke grondstoffen.
Hun rijkdom.
Hun toevalligheden.
Hun variaties.
Die rijkdom die een eenvoudige technische fiche niet altijd kan vertellen.
Wanneer de parfumeur echt de keuze heeft tussen een natuurlijke grondstof en haar synthetische alternatief, en zowel de kwaliteit als de keten ons bevallen, gaat onze voorkeur naar het natuurlijke.
Maar die voorkeur brengt een verantwoordelijkheid mee.
We letten op de grondstoffen die we gebruiken en vragen onze leveranciers de nodige garanties inzake kwaliteit, conformiteit, herkomst en traceerbaarheid wanneer een bron dat rechtvaardigt.
We willen geen natuurlijke grondstof gebruiken alleen omdat haar naam mooi staat op een geurpiramide.
We willen begrijpen wat erachter zit.
Maar die voorkeur voor het natuurlijke betekent niet dat we synthese als een mindere versie beschouwen.
Dan zouden we de parfumerie zelf mislopen.
EN TOCH HOUDEN WE OOK ZIELSVEEL VAN SYNTHESE
Want een parfum is geen inventaris van mooie grondstoffen.
Je kunt de zeldzaamste bloemen, het duurste hout en de meest verfijnde extracties opstapelen zonder daarom een groot parfum te verkrijgen.
De waarde van een formule meet je niet aan het aantal natuurlijke grondstoffen dat ze bevat.
De grondstof is slechts het begin.
Daarna komt de parfumeur.
En een van zijn mooiste instrumenten is het akkoord.
HET AKKOORD: WANNEER VERSCHILLENDE GRONDSTOFFEN EEN NIEUWE GEUR DOEN ONTSTAAN
Een akkoord ontstaat wanneer verschillende ingrediƫnten zo worden samengebracht dat onze neus uiteindelijk iets anders waarneemt dan elk ervan afzonderlijk.
Dat is waarschijnlijk een van de mooiste vormen van magie in de parfumerie.
De parfumeur zoekt in de natuur niet noodzakelijk het ingrediƫnt dat precies ruikt naar wat hij zich voorstelt.
Hij kan het bouwen.
In 1900 LāHeure de Proust werkte JĆ©rĆ“me Epinette zo aan een akkoord van zwarte thee.
In ons creatieproces steunt dat akkoord onder meer op bergamot, matƩ en guaiachout.
Afzonderlijk:
bergamot is geen zwarte thee;
matƩ is geen zwarte thee;
guaiac is geen zwarte thee.
Maar wanneer ze samen worden bewerkt, ontstaat er een nieuwe indruk.
Zwarte thee.
Daarom schiet de tegenstelling tussen natuurlijk en synthetisch uiteindelijk tekort om ernstig over parfum te praten.
De parfumeur werkt uiteraard met grondstoffen.
Maar hij werkt vooral met de relaties ertussen.
EEN GEURPIRAMIDE IS GEEN FORMULE
Dat onderscheid helpt ook iets te begrijpen wat het vocabularium van parfum soms verwarrend maakt.
Wanneer een piramide vermeldt:
zwarte thee,
leer,
rokerige noot,
zilte noot,
palo santo,
of zelfs bepaalde vruchten en bloemen,
betekent dat niet noodzakelijk dat een natuurlijk extract met precies die naam in het concentraat zit.
Het kan om een natuurlijke grondstof gaan.
Om een synthetisch molecuul.
Om verschillende gecombineerde natuurlijke grondstoffen.
Om verschillende moleculen.
Of om een akkoord dat beide mengt.
De piramide beschrijft vooral wat de parfumeur je wil laten ruiken.
Ze is niet de transcriptie van zijn formule.
En gelukkig maar.
Want als parfum er alleen in bestond de grondstoffen van een lijst naast elkaar te zetten, zou het vak van parfumeur veel minder fascinerend zijn.
ZIJN NATUURLIJK EN SYNTHETISCH NOG TWEE KAMPEN?
Misschien ligt daar uiteindelijk het echte misverstand.
We praten vaak over natuurlijk en synthetisch alsof ze tot twee onverzoenbare filosofieƫn behoren.
Natuur tegenover chemie.
Authenticiteit tegenover kunstgreep.
Traditie tegenover moderniteit.
Maar een hedendaags parfum is vaak dat allemaal tegelijk.
Een natuurlijke grondstof kan een compositie haar ziel geven.
Een molecuul kan haar licht brengen.
Een akkoord kan een geur doen ontstaan die in geen enkel van zijn bestanddelen bestond.
Een bijzonder precieze extractie kan het mogelijk maken een natuurlijke grondstof anders te bewerken.
Een nieuw molecuul kan de parfumeur een mogelijkheid bieden die hij voordien niet had.
De parfumerie is nooit opgehouden te evolueren, juist omdat ze nooit echt heeft gekozen tussen natuur en uitvinding.
NATUURLIJK OF SYNTHETISCH IN DE PARFUMERIE, DUS?
Bij Les Bains Guerbois hebben we een duidelijke voorkeur.
Wanneer we kunnen kiezen voor een mooie natuurlijke grondstof uit een keten die we ernstig en voldoende traceerbaar vinden, kiezen we ervoor.
Maar we weigeren er een morele superioriteit van te maken.
Een onvoldoende beheerste natuurlijke grondstof is niet automatisch te verkiezen boven een perfect beheerste synthetische grondstof.
Een formule rijk aan natuurlijke grondstoffen is niet noodzakelijk mooier.
Een formule die ruim gebruikmaakt van synthese is niet noodzakelijk minder edel.
Synthese is niet de vijand van het natuurlijke.
Ze kan het begeleiden, belichten, verlengen, er contrast mee vormen.
Het mooier maken.
Uiteindelijk is de interessantste vraag misschien niet:
āIs het natuurlijk of synthetisch?ā
Maar:
āWaarom koos de parfumeur deze grondstof, en wat heeft hij ermee gedaan?ā
Want tussen natuur en chemie ligt nog altijd het essentiƫle.
De parfumeur.
